Etiketler: KÜLTÜR VE TABİAT VARLIKLARINI KORUMA KANUNU KÜLTÜR VE TABİAT VARLIKLARINI KORUMA KANUNU 

Kanun No :2863
Kabul Tarihi :21/07/1983
Yayımlandığı Resmi Gazete :Tarih :23/7/1983 Sayı :18113
Bu kanunun amacı ; korunması gerekli taşınır ve taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ilgili tanımları belirlemek yapılacak işlem ve faaliyetleri düzenlemek bu konuda gerekli ilke ve uygulama kararlarını alacak teşkilatın kuruluş ve görevlerini tespit etmektir.

Bu kanun korunması gerekli taşınır ve taşınmaz kültür ve tabit varlıkları ile ilgili hususları ve bunlarla ilgili gerçek ve tüzel kişilerin görev ve sorumluluklarını kapsar.


(1) “Kültür Varlıkları” : Tarih öncesi ve tarihi devirlere ait bilim, kültür, din ve güzel sanatlara ilgili bulunan yer üstünde, yer altında veya su altındaki bütün taşınır ve taşınmaz varlıklardır.

(2)”Tabiat Varlıkları” : Jeolojik devirlerle, tarih öncesi ve tarihi devirlere ait olup ender bulunmaları veya özellikleri ve güzellikleri bakımından korunması gerekli, yer üstünde, yer altında veya su altında bulunan değerlerdir.

(3)”Sit” : Tarih öncesinden günümüze kadar gelen çeşitli medeniyetlerin ürünü olup, yaşadıkları devirlerin sosyal, ekonomik, iman, ve benzeri özelliklerini yansıtan kent ve kent kalıntıları, önemli tarihi hadiselerin cereyan ettiği yerler ve tespiti yapılmış tabiat özellikleri ile korunması gerekli alanlardır.

(4)”Koruma ve Korunma” : Taşınmaz kültür tabiat varlıklarında muhafaza, bakım, onarım, restarasyon, fonksiyon, değiştirme işlemleri, taşınır kültür varlıklarında ise muhafaza, bakım, onarım ve restarasyon işlemleridir.


(5)”Korunma Alanı” : Taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının muhafazaları veya tarihi çevre içinde korunmalarında etkinlik taşıyan korunması zorunlu olan alandır.

(6)”Değerlendirme” : Kültür ve tabiat varlıklarının teşhiri,tanzimi, kullanılması ve bilimsel yöntemlerle tanıtılmasıdır.

Haber Verme Zorunluluğu


Taşınır ve taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarını bulanlar,malik oldukları veya kullandıkları arazinin içinde kültür ve tabiat varlığı bulunduğunu bilenler veya yeni haberdar olan maleik ve zilyetler bunu en geç üç gün içinde en yakın müze müdürlüğüne veya köyde muhtara veya diğer yerlerde mülki idare amirine bildirmeye mecburdur.


Bu gibi varlıklar askeri garnizonlar ve yasak bölgeler içinde bulunursa usulüne uygun olarak üst komutanlıklara bildirilir.


Böyle bir ihbarı alan muhtar,mülki amir veya bu gibi varlıklardan doğrudan doğruya haberdar olan ilgili makamlar bunların muhafaza ve güvenlikleri için gerekli tedbirleri alırlar.Muhtar aynı gün alınan tedbirlerle birlikte duruma en yakın mülki amire, mülki amir ve diğer makamlar ise on gün içinde yazı ile kültür ve turizm bakanlığına ve en yakın müze müdürlüğüne bildirir.

İhbarı alan bakanlık ve müze müdürü bu kanın yükümlerine göre en kısa zamanda gerekli işlemleri yapar.


Devlet Malı Niteliği

Devlete,kamu kurum ve kuruluşlarına ait taşınmazlar ile özel hukuk hükümlerine tabi gerçek ve tüzel kişilerin mülkiyetinde bulunan taşınmazlarda varlığı bilinen veya ileride meydana çıkacak olan korunması gerekli taşınır ve taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları,devlet malı niteliğindedir.



İhbarı alan bakanlık ve müze müdürü bu kanun hükümlerine göre,en kısa zamanda gerekli işlemleri yapar.


Korunması Gerekli Taşınır Kültür ve Tabiat Varlıkları


Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları şunlardır

a)Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları 19uncu yüzyıl sonuna kadar yapılmış taşınmazlar,
b)Belirlenen tarihten sonra yapılmış olup önem ve özellikleri bakımından kültür ve turizm bakanlığınca korunmalarında gerek görülen taşınmazlar.
C)Sit alanı içinde bulunan taşınmaz kültür varlıkları.
d)Milli tarihimizdeki önemleri sebebiyle zaman kavramı ve tescil söz konusu olmazsızın milli mücadele ve Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşunda büyük tarihi olaylara sahne olmuş binalar ve tespit edilecek alanlar ile Mustafa Kemal ATATÜRK tarafından kullanılmış evler.Ancak koruma kurallarınca mimari,tarihi,esteki,arkeolojik ve diğer önem ve özellikleri bakımından korunması gerekli bulunmadığı karar altına alınan taşınmazlar, korunması gerekli taşınmazlar kültür varlığı sayılmazlar.


Kaya mezarlıkları yazılı,resmi,ve kabartmalı kayalar ,resimli mağaralar,höyükler,tümülüsler,ören yerleri,akrapol ve nekrapollar,kale hisar,burç,sur,tarihi kışla tabya ve istihkamlar ve bunlarda bulunan sabit silahlar,harabeler,kervansaraylar,han,hamam,ve medreseler,kümbet,türbe ve kitabeler,köprüler,su kemerleri,su yolları,sanıç ve kuyular,tarihi yol kalıntıları,mesafe taşları,eski sınırları belirten delikli taşlar,dikili taşlar,sunaklar,tersaneler,rıhtımlar,tarihi saraylar,köşkler,evler,yalılar ve konaklar,camiler,mescitlermusallalar,namazgahlar,çeşme ve sebiller.imarethane,derhane,şifahane,muvakkithane,simkeşhane,teke ve zaviyeler,mezarlıklar,hazireler,arastalar,bedestenler,kapalı çarşılar,sandukalar,siteler,sinagoglar,bazikalar,kiliseler,manastırlar,külliyeler,eski anıt ve duvar kalıntıları,freskler,kabartmalar,mozaikler ve benzeri taşınmazlar,taşınmaz kültür varlığı örneklerindendir.


Tarihi mağaralar,kaya sığınakları,özellik gösteren ağaç ve ağaç toplulukları ile benzeri taşınmaz tabiat varlığı örneklerindendir.

Tespit ve Tescil


Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının tespiti bakanlıkça doğrudan doğruya veya diğer ilgili kurum ve kuruluşların uzmanlarının yardımlarından faydalanılarak yapılır.

Yapılacak tespitlerde kültür ve tabiat varlıklarını tarih,sanat,bölge ve diğer özellikleri dikkate alınır.Devletin imkanları göz önünde tutularak örnek durumda olan ve ait olduğu devrin özelliklerini yansıtan yeteri kadar eser,korunması gerekli kültür varlığı olarak belirlenir.


Korunması gerekli kültür ve tabiat varlıkları ile ilgili yapılan tespitler koruma kurulu kararı ile tescil olunur.

Tespit ve tescil ile ilgili usüller esaslar ve kıstaslar yönetmelite belirtilir.


Vakıflar genel müdürlüğünün daresinde veya denetiminde bulunan mazbut ve mülhak vakıflara ait taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları gerçek ve tüzel kişilerin mülkiyetinde bulunan cami,türbe,kervansayar,medrese,han,hamam,mescit,vaziye,sebil,mevlevihane,çeşme ve benzeri korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının tespiti,envanterlenmesi vakıflar genel müdürlüğünce yapılır.


Korunma Alanı İle İlgili Karar AlmaYetkisi


Korunma alanlarının tespitinde korunması gerekli kültür ve tabiat varlıklarının korunması, görünümlerinin ve çevreleri ile uyumlarının muhafazası için yeteri kadar korunma alanına sahip olmaları dikkate alınır.Bu hususlarla ilgili esaslar kültür ve turizm bakanlığınca hazırlanacak yönetmelikle belirtilir.




Yetki ve Yöntem

Her kimin mülkiyetinde veya idaresinde olursa olsun taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının korunmasını sağlamak için tedbirleri almak aldırmak ve bunların her türlü denetimini yapmak kültür ve turizm bakanlığına aittir.


TBMM sinin idare ve kontrolünde bulunan kültür ve tabiat varlıklarının korunması,TBMM başkanlığınca yerine getirilir.Bu korunmanın sağlanmasında gerektiğinde kültür ve turizm bakanlığının teknik yardımı ve işbirliği sağlanır.


Milli savunma bakanlığının idare ve denetiminde veya sınır boyu ve yasak bölgede bulunan kültür ve tabiat varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi,milli savunma bakanlığınca yerine getirilir.Bu korunmanın sağlanmasında gerektiğinde kültür ve turizm bakanlığının teknik yardımı ve işbirliği sağlanır.


Milli savunma bakanlığının idare ve denetiminde veya sınır boyu ve yasak bölgede bulunan kültür ve tabiat varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi,milli savunma bakanlığınca yerine getirilir.Bu korunmanın sağlanması milli savunma bakanlığı ile kültür ve turizm bakanlığı arasında düzenlenecek protokol esaslarına göre yürütülür.


Vakıflar genel müdürlüğünün idaresinde veya denetiminde bulunan mazbut ve mülhak vakıflara ait kültür ve tabiat varlıkları ile gerçek ve tüzel kişilerin mülkiyetinde bulunan cami,türbe,kervansaray,medrese,han,hamam,mescit,zaviyr,mevlevihane,çeşme ve benzeri kültür varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi koruma kuralları kararı alındıktan sonra vakıflar genel müdürlüğünce yürütülür.



Araştırma.Sondaj,Kazı ve Define Arama


Bu kanun hükümlerine tabi,taşınır ve taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarını meydana çıkarmak üzere,araştırma sondaj ve kazı yapma hakkı,sadece kültür ve turizm bakanlığına aittir.

Bilimsel ve mali yeterliliği kültür ve turizm bakanlığınca takdir ve kabul olunan Türk ve yabancı heyet ve kururmlar araştırma izni,kültür ve turizm bakanlığı tarafından,sondaj ve kazı yapma izni kültür ve turizm bakanlığının teklifi üzerine bakanlar kurulu kararı ile verilir.


Maliklerin Mülkleri İçinde Yapılacak Kazılar

Taşınmaz kültür varlığı sahiplerinin kendi mülkleri içinde kültür varlığı aramak maksadı ile araştırma,sondaj ve kazı yapmaları bu kanun maddeleri hükümlerine tabidir.


Kazı İzninde Usul

Aynı kazı heyetinde veya şahsa,aynı süre içinde kültür ve turizm bakanlığınca yapılan kurtarma kazıları dışında birden fazla yerde kazı ve sondaj izni verilemez.

Kazı İzninin Devredilemeyeceği

Türk ve yabancı bilim kurumlarına veya onların adına hareket eden kişilere verilen kazı ve sondaj ruhsatnameleri ile araştırma izni,kültür ve turizm bakanlığının izni olmadan devredilemez.Bu iş için başkası tevkii olunamaz.

Giderler


Kazı,sondaj ve araştırma yapılan saha ile sondaj ve araştırmadan çıkan kültür varlıklarının yerinde korunmasını sağlamak maksadıyla kazı geçici olarak çalıştırılacak bekçilerin ücret ve masrafları ile kazı yerinin eski haline getirilmesinin gerektiği giderleri karşılamak kazı sırasında meydana gelebilecek azarları tanzim ve bunlarla ilgili bütün giderler,düzenlenecek yönetmeliğe göre kültür ve turizm bakanlığı tarafından ruhsat verme veya süre uzatma sırasında kazı sahiplerinin tahsil edlilerek emanet mal sandığına yatırılan paralardan ödenir.






İkramiye ve Cezalar


Kültür Varlıklarını Bulanlara Verilecek İkramiye:Türkiye sınırları içinde yer üstünde yer altında ve su altında bulunan taşınır kültür varlıklarını 4 ncü madde yazılı makam ve mercilere aynı maddede yazılı süreler içerisinde haber verenlere

a)Bulunan varlık,bulunan mülki içinde ise bu kanunun 24 ncü maddesi ve 25nci maddeleri uygulanır.Ayrıca ikramiye verilmez.
b)Bulunan varlık,bulanın mülki içinde ise kültür ve turizm bakanlığınca varlığının değeri dikkate alınarak,takdir olunacak bedelin %80’i ikramiye olarak bulan ile mülki sahibi arasında yarı yarıya paylaştırılır.
c)Kültür varlığı devlete ait arazide bulunmuş ise,takdir olunacak bedelin %40’ı bulana ikramiye olarak verilir.
d)Nerede bulunursa bulunsun haber verilen kültür varlığı korunması gerekli nitelikte olmadığı takdirde haber verenlere bu kanunun 25nci maddesindeki işlem uygulanır.Ayrıca ikramiye verilmez.
e)Nerede olursa olsun yeni bulunupta 4ncü maddede yazılı süreler içinde haber verilmediğinden dolayı gizlenmiş sayılan kültür varlıklarını haber verenler ile, bunları yakalayan kamu görevlilerine ,1905 sayılı <<Menkul ve Gayrimenkul emval ile Bunların İntifa Haklarının ve Daimi Vergilerin Mektumlarını Haber verenlere Verilecek ikramiyelere Dair Kanun>>da taşınır mallar için gösterilen oranlar dahilinde tespit edilen bedel ikramiye olarak verilir.
f)Yukarıdaki fıkralardan herhangi biri uyarınca kültür varlıklarını bulan,haber veren veya yakalayan kişiler birden fazla ise verilecek ikramiyeler bunlar arasında eşit olarak paylaştırılır.
g)Yukarıda belirtilen ikramiyelerin tahakkuk ve tediyesine ait işlemler Maliye ve kültür ve turizm bakanlıklarınca birlikte hazırlanacak yönetmelik esaslarına göre yapılır.

PDF olarak indir!
Arkadaşima Gönder >>

Sizden önce 77 kişi okudu.

<< Önceki     Sonraki >>

Toplam Oy : 1 Puan : 1

İlk yorumu yazan siz olmak ister misiniz?